hullabaloo

Het Olympisch dorp bestond uit zo'n 140 woonblokken, die allemaal de naam droegen van een Duitse stad, een turnzaal, een zwembad en Finse sauna, oefenterreinen, een bioscoop, ziekenhuis en een groot restaurant: het Speisehaus der Nationen, een ellipsvormig gebouw waarvan alle ramen vakkundig zijn dichtgetimmerd, waar de atleten aan tafel schoven in een van de 38 eetzalen. Nadien deed het bouwwerk dienst als ziekenhuis.

De atleten konden de wedstrijden van hun collega's quasi rechtstreeks op televisie volgen in het gemeenschapshuis Hindenburghaus: de beelden vanuit het Olympiastadion in Berlijn, zo'n vijftien kilometer verderop, bereikten het dorp met een vertraging van zo'n twee minuten.

Concentratiekamp

Uit een publicatie van het Deutsches Historisches Museum (DHM) blijkt niet iedereen even happig te zijn geweest op de architectuur van het Olympisch dorp: het ontvangstgebouw zou veel verwantschap gehad hebben met de toegangspoorten van de concentratiekampen in Dachau, Sachsenhausen en Buchenwald. 'Het ontwerp van het dorp geeft de indruk van een concentratiekamp', klinkt het in de Estse krant Päevaleht, waarnaar DHM verwijst.

De woning waar de atleet Jesse Owens waarschijnlijk verbleef, is volledig gerestaureerd. De (zwarte) Amerikaanse atleet maakte het naziregime nogal zenuwachtig door vier gouden medailles in de wacht te slepen op de Spelen, een domper op de rassentheorie van de nazi's. Een naburig woonblok is nogal overmoedig omgebouwd tot een enorme wc-ruimte voor de talloze afwezige toeristen.

Sovjetflats

Amper drie maanden na afloop van de Spelen nam de bouwheer van het Olympisch dorp, het Duitse leger, zijn intrek in de gebouwen, het Russische leger loste ze in 1949 af en die nieuwe bewoners hebben hun sporen achtergelaten: het statige ontvangstgebouw is niet meer, al is het niet helemaal duidelijk hoe en wanneer het van de kaart is geveegd: wellicht raakte het zwaar beschadigd bij een bombardement op het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Er zijn nog tientallen skeletten van Sovjetflats te bewonderen in door onkruid overwoekerde straten, van de Olympische woonhuizen zijn er nog een twintigtal resten. Aanvankelijk woonden er sovjetofficieren en hun familie, in de jaren zeventig werd het terrein gebruikt om de DDR-atleten te trainen. In 1992 trok het Russische leger zich terug en sloeg het verval en vandalisme toe, tot 2004, pas dan heeft de DKB Stiftung het terrein geopend voor bezoekers.

Zwembad

Het pronkstuk van het terrein, het oefenzwembad, staat momenteel (2010) in de steigers en is niet toegankelijk voor bezoekers. Het dak raakte zwaar beschadigd toen jongeren uit de buurt er in 1992 een vuurtje stookten. Het Russische leger gooide ook het merendeel van de Olympische woonhuizen, die nu op DDR-grondgebied stonden, plat en verving ze door 'Plattenbau', grote woonblokken uit beton.

Dikke laag onkruid

Bedoeling is om de komende jaren de site verder te restaureren en er een authentiek openluchtmuseum van te maken. De later bijgebouwde Sovjetflats worden afgebroken en zo wordt het oorspronkelijk ontwerp van architect Werner March opnieuw een beetje zichtbaar. Al is het onder een dikke laag onkruid.

Je doet er met de Regionalexpress vanuit Hauptbahnhof ruim een half uur over tussen Berlijn Hauptbahnhof en het desolaat station van Elstal. Vanaf daar wacht je nog een fikse wandeling bergop. Met een beetje geluk ben je de eerste (en enige) bezoeker van de dag, wat in schril contrast staat met de drukte van weleer.

Een bezoek aan het Olympisch dorp is, voor wie langere tijd in Berlijn vertoeft, een aanrader en je kan er urenlang rondwandelen zonder andere toeristen tegen het lijf te lopen. Van het Olympisch dorp zelf rest niet veel meer, maar de ruïnes van de Russische woonkazernes en de verlaten sfeer maken veel goed. Reis je met de Regionalexpress naar Elstal, dan heb je best een kaart of gps-toestel op zak, want de wegwijzers naar de site zijn schaars. Je betaalt een euro toegang. Open van april tot oktober.